400 - 1031
De vroege middeleeuwen
(Het Karolingische - Frankische Rijk)

Karel de Grote

Een van de laatste aanlopen tot aan de beginselen van het Duitse Rijk die we nemen is die met Karel de Grote en zijn laatste opvolgers. Bij zijn overlijden in 768 verdeelde Pippijn het rijk onder zijn zonen: Karloman en Karel (de Grote). De verstandhouding tussen beide broers was niet zo best en het koninkrijk leek goed op weg om dezelfde fouten te maken als onder de Merovingen. Gelukkig voor Karel overleed Karloman reeds in 771 waardoor hij vrij spel kreeg. Karel maakte snel van de gelegenheid gebruik om zijn neven uit te schakelen. Geen andere historische figuur als “Carolus Magnus” of “Charlemagne”, alias Karel de Grote. Karel was een groots figuur, een buitengewoon personage die tijdens zijn lange heerschappij (45 jaar) al zijn plannen realiseerde. Karel had dan ook een aanzienlijke taak te vervullen, met name een einde stellen aan de algehele teloorgang die begonnen was onder de Merovingen. Letterlijk had alles een opknapbeurt nodig: de Staat, de Kerk, de steden, het platteland, de economie, de zeden, het onderwijs. Het Frankische koninkrijk moest uit het slop worden gehaald. Het was Karels grote verdienste dat hij zich bewust was van deze situatie en hij zich inzette om er iets aan te doen. Dank zij hem werd Europa weer op het goede spoor gezet. Het is onmogelijk hier een volledig overzicht te geven van Karels politiek oeuvre. Overal op het continent en vaak gelijktijdig voerdij hij militaire veldtochten. Het waren offensieve en defensieve campagnes of strafexpedities die een aanzienlijke uitbreiding van het Frankische koninkrijk tot gevolg hadden. Karel was ook verplicht de paus te verdedigen tegen de nieuwe inlijvingspogingen van de Longobarden. In 774 maakte een bliksemsnelle campagne een einde aan dit probleem: de koning werd gevangengenomen en naar Luik gebracht, terwijl zijn gebied door een persoonlijke unie verbonden werd met het Frankische Rijk. De paus mocht zijn behouden, maar een protectoraat moest alle latere pogingen tot uitbreiding voorkomen: Karel was duidelijk een wereldlijke leider, niet de paus. Deze overtuiging bepaalde zijn politiek in alle opzichten. De verovering van Saksen verliepen niet van een leien dakje. Het volledige grondgebied tussen de Ems, de Elbe en de Noordzee bleef hardnekkig vasthouden aan het nationale heidendom, een ontoelaatbare zaak voor de christelijke Karel. Bij gebrek aan natuurlijke grenzen tussen het land der Saksen en het Frankische Rijk stond dit laatste bovendien voortdurend bloot aan aanvallen. Geen wonder dus dat Karel de Grote het gebied definitief klein wou krijgen. Het duurde 33 jaar eer de Saksische weerstand gebroken was, meer dan drie decennia van gewapende strijd waarin ook het kruis een deel had. De soldaten werden immers op de voet gevolgd door zendelingen die het volk moesten bekeren. Dankzij de terreur lukte Karels opzet om de eenmaking van het Germaanse grondgebied klaar te krijgen: in 803 gaf de Sakser Widukind het op. De verovering in Friesland verliep gelukkiger vreedzamer, terwijl die van Beieren bevestigd werd na enige pogingen vanwege hertog Tassilo. Karels bewind was alles allesbehalve vreedzaam. Hij was een groot veroveraar die er niet voor terug deinsde grove middelen te gebruiken om zijn gezag te vestigen. Op het politieke vlak heeft hij niettemin heel wat verwezenlijkt. Voor dit omvangrijk oeuvre, alsook voor zijn niet te onderschatten inspanningen op het vlak van de beschaving kreeg Karel de Grote een gewichtige titel toebedeeld, die alle groten der aarde sedert het einde van het Romeinse Rijk begeerden: in het jaar 800 werd hij door de paus tot keizer gekroond. Net zoals zijn voorgangers had Karel de Grote er aan gedacht het Frankische Rijk te verdelen onder zijn zonen, maar omdat de twee oudsten nog vóór zijn dood overleden, bleef enkel Lodewijk over. Karel overleed in 814 aan de gevolgen van pleuritis.

Terug - Verder